​”ഞായറാഴ്ച അവധിക്ക് പിന്നിൽ നമ്മൾ അറിയാത്ത പോരാട്ടത്തിൻ്റെ കഥ : അറിയുക, ആരായിരുന്നു നാരായൺ മേഘാജി?”

ഇന്ന് നമ്മൾ ആഘോഷിക്കുന്ന ഞായറാഴ്ച അവധിക്ക് പിന്നിൽ വലിയൊരു പോരാട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെങ്ങും പൊതു അവധി ദിനമായി കണക്കാക്കുന്ന ഞായറാഴ്ച, ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഔദാര്യമല്ല, മറിച്ച് നാരായൺ മേഘാജി ലോഖണ്ഡേ എന്ന തൊഴിലാളി നേതാവിന്റെ ഏഴ് വർഷം നീണ്ട പോരാട്ടത്തിന്റെ ഫലമാണ്. ഇന്ത്യൻ ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവായി അറിയപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹമാണ് കൊളോണിയൽ ഭരണകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾക്ക് ആഴ്ചയിൽ ഒരു ദിവസം വിശ്രമം ഉറപ്പുവരുത്തിയത്.

1800-കളുടെ മധ്യത്തിൽ മുംബൈയിലെ മിൽ തൊഴിലാളികളുടെ അവസ്ഥ ഇന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും കഴിയാത്തതായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഞായറാഴ്ച അവധി അനുവദിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾ ആഴ്ചയിലെ എല്ലാ ദിവസവും വിശ്രമമില്ലാതെ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. ഈ കടുത്ത അസമത്വത്തിനെതിരെയാണ് പൂനെ ജില്ലയിലെ കാനേർസറിൽ നിന്നുള്ള മാലി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച നാരായൺ മേഘാജി ലോഖണ്ഡേ എന്ന തൊഴിലാളി നേതാവ് ശബ്ദമുയർത്തിയത്.

ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾക്കും ആഴ്ചയിൽ ഒരു ദിവസം അവധി വേണമെന്ന ആവശ്യവുമായി ലോഖണ്ഡേ 1883-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികളെ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ ഈ അപേക്ഷ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം ഏഴ് വർഷത്തോളം അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. പിന്മാറാൻ ഒരുക്കമല്ലാത്ത ലോഖണ്ഡേ, മിൽ തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനായി ബോംബെ മിൽ ഹാൻഡ്‌സ് അസോസിയേഷൻ (BMHA) സ്ഥാപിച്ചു.

തൊഴിലാളികളെ അണിനിരത്തിക്കൊണ്ടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശക്തമായ പ്രക്ഷോഭം ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികളെയും മിൽ ഉടമകളെയും ഒടുവിൽ മുട്ടുകുത്തിച്ചു. 1890-ൽ, മിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് ഞായറാഴ്ച അവധി ദിവസമായി അംഗീകരിക്കാൻ അവർ നിർബന്ധിതരായി. ഈ തീരുമാനം മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങളും പിന്തുടർന്നതോടെ ഞായറാഴ്ച ഇന്ത്യയിൽ ഒരു പൊതു അവധി ദിനമായി മാറി.

ഞായറാഴ്ചയിലെ വാരാന്ത്യ അവധിക്ക് പുറമെ, ലോഖണ്ഡേയുടെ ഈ വിജയം തൊഴിലാളികൾക്ക് മറ്റ് സുപ്രധാന അവകാശങ്ങളും നേടിക്കൊടുത്തു. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ ഇവയാണ്:

• ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് തൊഴിലാളികൾക്ക് അര മണിക്കൂർ വിശ്രമം അനുവദിക്കണം.
• മിൽ രാവിലെ 6:30 ന് പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങുകയും സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ അടയ്ക്കുകയും വേണം.
• എല്ലാ മാസവും 15-ാം തീയതിക്കുള്ളിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് ശമ്പളം നൽകണം.

സാമൂഹ്യ നീതിക്കായുള്ള നാരായൺ മേഘാജി ലോഖണ്ഡേയുടെ അക്ഷീണമായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബഹുമാനിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് അദ്ദേഹത്തിന് റാവു ബഹുദൂർ എന്ന പദവി നൽകി ആദരിച്ചു. കൂടാതെ, ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം ആലേഖനം ചെയ്ത തപാൽ സ്റ്റാമ്പും പുറത്തിറക്കി, രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള പ്രാധാന്യം ഉറപ്പിച്ചു. നമ്മൾ ഇന്ന് ആസ്വദിക്കുന്ന ഓരോ ഞായറാഴ്ച അവധിയും നാരായൺ മേഘാജി ലോഖണ്ഡേ എന്ന തൊഴിലാളി നേതാവിന്റെ പോരാട്ടത്തിന്റെ സ്മാരകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.