മരുഭൂമിയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, 400 വർഷത്തിലേറെയായി ഒറ്റയ്ക്ക് തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഒരു അത്ഭുതമുണ്ട്—അതാണ് ‘ശജറത്ത് അൽ ഹയാത്ത്’ അഥവാ ‘ജീവൻ്റെ മരം’. ബഹ്റൈനിലെ വരണ്ട സഖീർ മരുഭൂമിയിൽ, ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന മണൽപ്പരപ്പിന് നടുവിലെ ഈ മരം പ്രകൃതിയുടെ ഒരു നിഗൂഢതയായി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു. ‘പ്രോസോപിസ് സിനറേറിയ’ എന്ന ഇനത്തിൽപ്പെട്ട ഈ മരം, സമീപത്തെങ്ങും ജലസ്രോതസ്സുകളില്ലാത്ത ഒരു ചെറിയ മൺകൂനയ്ക്ക് മുകളിലാണ് തഴച്ചു വളരുന്നത്. ചുറ്റും പച്ചപ്പിൻ്റെ ഒരു കണിക പോലുമില്ലാത്ത ഈ ഏകാന്ത കാഴ്ച, കഠിനമായ കാലാവസ്ഥയെ അതിജീവിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകളായി സമൃദ്ധമായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതിനാൽ ബഹ്റൈനിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പ്രകൃതിദത്ത ആകർഷണങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് മാറി.
ഈ മരത്തിൻ്റെ നിലനിൽപ്പ് എങ്ങനെ സാധ്യമാകുന്നു എന്നത് ഇന്നും ശാസ്ത്രലോകത്തിന് ഒരു ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ചോദ്യമാണ്. മരുഭൂമിയിൽ, ജലമില്ലാത്ത ഒരിടത്ത്, നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഈ മരം എങ്ങനെ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നു എന്നത് ഗവേഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു. ഏറ്റവും പ്രബലമായ സിദ്ധാന്തം, ഇതിൻ്റെ വേരുകൾ മണ്ണിനടിയിലേക്ക് വളരെ ആഴത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ഏകദേശം 50 മീറ്റർ (164 അടി) വരെ ആഴത്തിൽ പോകുന്ന വേരുകളിലൂടെ ഭൂമിക്കടിയിലെ അജ്ഞാതവും ആഴമേറിയതുമായ ജലസ്രോതസ്സിൽ നിന്ന് ഇത് വെള്ളം വലിച്ചെടുക്കുന്നുണ്ടാകാം എന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ കണക്കുകൂട്ടുന്നു.
ആഴത്തിലുള്ള ജലസ്രോതസ്സുകൾ കൂടാതെ മറ്റു ചില സാധ്യതകളും ശാസ്ത്രജ്ഞർ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നുണ്ട്. തീരെ കുറവായ മഴ ലഭിക്കുന്ന രാജ്യമാണ് ബഹ്റൈൻ. മരുഭൂമിയിൽ അപൂർവ്വമായി പെയ്യുന്ന മഴയിൽനിന്നും, അതുപോലെ മണലിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്ന നേരിയ ഈർപ്പത്തിൽനിന്നും ജലം വലിച്ചെടുക്കാനുള്ള അവിശ്വസനീയമായ കഴിവ് ഈ മരം കാലക്രമേണ നേടിയിരിക്കാം എന്നും ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ വിഷയത്തിൽ കൃത്യമായ ഒരു വിശദീകരണം ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ, ‘ശജറത്ത് അൽ ഹയാത്ത്’ പല നാടോടിക്കഥകൾക്കും ഐതിഹ്യങ്ങൾക്കും ജന്മം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
വർത്തമാനകാലത്തെ ഒരു വിസ്മയം എന്നതിലുപരി, ഈ മരം ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും വഹിക്കുന്നു. മരത്തിന് ചുറ്റും നടത്തിയ പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങൾ നിർണ്ണായകമായ സൂചനകൾ നൽകി. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും പുരാവസ്തുക്കളും ഇവിടെനിന്ന് കണ്ടെത്തി. അതായത്, ഒരുകാലത്ത് ഈ പ്രദേശം സജീവമായ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതിൻ്റെ തെളിവാണ് ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ. ഇത്, മരത്തിൻ്റെ അതിജീവനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുതിയ അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കിയിരിക്കാം.
ബഹ്റൈൻ തലസ്ഥാനമായ മനാമയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 40 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ഈ അത്ഭുത മരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ബഹ്റൈനിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭൂമേഖലയായ ജെബെൽ ദുഖാനിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6 കിലോമീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. ‘പേർഷ്യൻ മെസ്ക്വിറ്റ്’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ഖെജ്രി’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രോസോപിസ് സിനറേറിയ ഇനം, പശ്ചിമേഷ്യയിലും ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലും വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പുഷ്പിക്കുന്ന മരമാണ്. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ രാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക സംസ്ഥാനമരം കൂടിയാണ്. ഈ അത്ഭുത കാഴ്ച കാണാനും, അതിജീവനത്തിൻ്റെ ഈ പ്രതീകത്തിന് മുന്നിൽ അൽപ്പനേരം ചിലവഴിക്കാനുമായി നിരവധി സന്ദർശകർ സഖീർ മരുഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നു.
















