‘പ്ലാറ്റ്ഫോംസൈഡ്’: പലസ്തീൻ ശബ്ദങ്ങൾക്ക് മെറ്റയിൽ ഇടം കുറയുന്നതായി റിപ്പോർട്ട്; ആയിരക്കണക്കിന് ഡിജിറ്റൽ അവകാശ ലംഘനങ്ങൾ

ജെറുസലേം: ഗാസയിലെ യുദ്ധവും പലസ്തീൻ വിഷയങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെയും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളുടെയും സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതായി വ്യാപകമായ പരാതികൾ. മെറ്റയുടെ ഫേസ്ബുക്ക്, ഇൻസ്റ്റഗ്രാം പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ പലസ്തീൻ ശബ്ദങ്ങളുടെ ദൃശ്യപരത കുറയ്ക്കുന്നതായി ആരോപിച്ച് പുറത്തുവന്ന പുതിയ റിപ്പോർട്ടാണ് ഇപ്പോൾ ചർച്ചയാകുന്നത്.

പലസ്തീൻ ഡിജിറ്റൽ അവകാശ സംഘടനയായ 7amlehയും നെതർലാൻഡ്സിലെ Utrecht Universityയിലെ ഗവേഷകരും ചേർന്ന് നടത്തിയ പഠനത്തിൽ 2021 മുതൽ 2025 വരെ രേഖപ്പെടുത്തിയ 3,520 ഡിജിറ്റൽ അവകാശ ലംഘന കേസുകളാണ് പരിശോധിച്ചത്. ‘Platformicide of Palestine 2021–2025’ എന്ന റിപ്പോർട്ടിൽ, പലസ്തീൻ ഡിജിറ്റൽ സാന്നിധ്യം ഘടനാപരമായി ഇല്ലാതാക്കപ്പെടുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ‘platformicide’ എന്ന പദമാണ് ഗവേഷകർ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

അക്കൗണ്ടുകൾ സസ്പെൻഡ് ചെയ്യുന്നു; റീച്ച് കുറയുന്നു
ജെറുസലേം ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തക ഫാത്തൻ എൽവാന്റെ അനുഭവവും റിപ്പോർട്ടിൽ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിൽ മൂന്ന് ലക്ഷത്തിലധികം ഫോളോവേഴ്സുള്ള അക്കൗണ്ടിന് ഇപ്പോൾ സാധാരണയായി ലഭിക്കുന്നത് ഏതാനും നൂറ് വ്യൂസ് മാത്രമാണെന്നാണ് അവരുടെ പരാതി.

2026 ഏപ്രിലിൽ രണ്ട് മാസത്തെ സസ്പെൻഷനുശേഷം അക്കൗണ്ട് തിരിച്ചുകിട്ടിയെങ്കിലും, പിന്നീട് പോസ്റ്റുകളുടെ റീച്ച് കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞതായി അവർ പറയുന്നു. 2023 അവസാനത്തോടെ ആദ്യമായി അക്കൗണ്ട് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തതുമുതൽ യുദ്ധകാലത്ത് എട്ട് തവണ അക്കൗണ്ട് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായും എൽവാൻ ആരോപിക്കുന്നു.

‘ഷാഡോ ബാനിങ്’ ആരോപണം
ഉപയോക്താവിനെ പൂർണമായി വിലക്കാതെ അവരുടെ പോസ്റ്റുകൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് കാണാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്ന രീതിയാണ് ‘ഷാഡോ ബാനിങ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പലസ്തീൻ അനുകൂല അക്കൗണ്ടുകൾക്ക് ഇത്തരം നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതായി നിരവധി ഉപയോക്താക്കൾ ആരോപിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

പഠനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ കേസുകളിൽ ഏകദേശം മൂന്നിലൊന്നിലും അക്കൗണ്ട് സസ്പെൻഷനായിരുന്നു പ്രധാന നടപടി. ലൈവ് സ്ട്രീമിങ് പോലുള്ള ഫീച്ചറുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തലും ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യലുമായിരുന്നു മറ്റ് പ്രധാന നടപടികൾ. 2023 ഒക്ടോബർ 7ന് ശേഷം ‘ഷാഡോ ബാനിങ്’ രേഖപ്പെടുത്തിയ കേസുകളുടെ വിഹിതവും വർധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് അക്കൗണ്ടുകൾക്കെതിരെ നടപടി?
പരിശോധിച്ച കേസുകളിൽ 32.5 ശതമാനത്തിന് മാത്രമാണ് വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാവുന്ന നയലംഘനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടാൻ കഴിഞ്ഞത്. ബാക്കിയുള്ളവയിൽ ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്തതിന്റെയോ അക്കൗണ്ടുകൾ നിയന്ത്രിച്ചതിന്റെയോ വ്യക്തമായ കാരണം ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

വ്യക്തമായ കാരണം നൽകിയ കേസുകളിൽ 57.2 ശതമാനത്തിലും മെറ്റയുടെ ‘Dangerous Organizations and Individuals’ (DOI) നയം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ കേസുകളിൽ ഇത് 71.1 ശതമാനമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ നയം പലസ്തീൻ വിഷയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകരിലും എൻജിഒകളിലും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളിലും അമിതമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നതായി ഗവേഷകർ ആരോപിക്കുന്നു.

മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ സ്വയം സെൻസർഷിപ്പും
സോഷ്യൽ മീഡിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അക്കൗണ്ടുകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നത്. അക്കൗണ്ട് സസ്പെൻഷൻ, ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യൽ, റിപ്പോർട്ടിങ് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം പല മാധ്യമപ്രവർത്തകരെയും സ്വയം സെൻസർഷിപ്പിലേക്ക് നയിക്കുന്നതായും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.

ഗാസയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് പുറംലോകവുമായി വിവരങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള പ്രധാന മാർഗങ്ങളിലൊന്നാണ് സോഷ്യൽ മീഡിയ. അതിനാൽ അക്കൗണ്ടുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് ഗാസയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രചാരണത്തെയും ബാധിക്കുന്നതായി ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മെറ്റയുടെ വിശദീകരണം
ആരോപണങ്ങളോട് പ്രതികരിച്ച മെറ്റ, ഇസ്രയേൽ-പലസ്തീൻ വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2022ൽ നടത്തിയ സ്വതന്ത്ര പരിശോധനാ റിപ്പോർട്ടുകളിലേക്കും 2022-24 കാലയളവിലെ മനുഷ്യാവകാശ റിപ്പോർട്ടുകളിലേക്കുമാണ് വിരൽചൂണ്ടിയത്.

അറബിക് ഭാഷയിലെ വിവിധ പ്രാദേശിക ഭാഷാഭേദങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന മോഡറേറ്റർമാരിലേക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഉള്ളടക്കം എത്തിക്കുന്ന സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയതായും ചില സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ അനുവദിക്കുന്ന തരത്തിൽ ‘Dangerous Organizations and Individuals’ നയം പരിഷ്കരിച്ചതായും മെറ്റ അറിയിച്ചു.

അപ്പീൽ നൽകിയിട്ടും മറുപടിയില്ലെന്ന് പരാതി
ബാധിക്കപ്പെട്ട ഉപയോക്താക്കൾക്കുവേണ്ടി 7amleh അഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ മെറ്റയ്ക്ക് 2,828 അപ്പീലുകൾ നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ഇതിൽ പകുതിയോളം അപ്പീലുകൾക്കും മെറ്റയിൽ നിന്ന് പ്രതികരണം ലഭിച്ചില്ലെന്നാണ് സംഘടനയുടെ ആരോപണം.

ഇതോടെ, ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിലെ സുതാര്യതയും ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന അപ്പീൽ സംവിധാനത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതയും വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്.

ഡിജിറ്റൽ ഉള്ളടക്കം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് തെളിവുകളെയും ബാധിക്കും
ഗാസയിലെ വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ, രക്ഷപ്പെട്ടവരുടെ മൊഴികൾ തുടങ്ങിയ ഉള്ളടക്കങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ഭാവിയിലെ അന്വേഷണങ്ങളെയും ബാധിക്കാമെന്ന ആശങ്കയും റിപ്പോർട്ട് ഉയർത്തുന്നു.

യുഎൻ അംഗീകരിച്ച Berkeley Protocol ഡിജിറ്റൽ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് വിവരങ്ങളെ അന്താരാഷ്ട്ര അന്വേഷണങ്ങളിൽ സാധ്യതയുള്ള തെളിവുകളായി പരിഗണിക്കുന്നു. ഇത്തരം ഉള്ളടക്കങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ഭാവിയിലെ യുദ്ധക്കുറ്റ അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ ഡിജിറ്റൽ തെളിവുകളും നഷ്ടപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് ഗവേഷകരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.

സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു പോസ്റ്റ് നീക്കം ചെയ്യുന്നത് ഒരു അക്കൗണ്ടിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമാണോ, അതോ ഒരു ജനതയുടെ ശബ്ദവും ചരിത്രവും രേഖകളും ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിന്റെ ഭാഗമാണോ? ‘പ്ലാറ്റ്ഫോംസൈഡ്’ എന്ന പുതിയ ആശയത്തിലൂടെ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യവും ഇതുതന്നെയാണ്.