രാമനവമി ദിനത്തിൽ ബീഹാറിൽ നടന്ന വർഗീയ കലാപത്തിന്റെ പിന്നാപ്പുറം

നളന്ദ (ബീഹാർ): ഈ വർഷത്തെ രാമനവമി ദിനത്തിൽ ബീഹാറിലെ കുറഞ്ഞത് നാല് ജില്ലകളെങ്കിലും വർഗീയ സംഘർഷത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു, മുഖ്യമന്ത്രി നിതീഷ് കുമാറിന്റെ സ്വന്തം ജില്ലയായ നളന്ദയിലെ ബീഹാർ ഷെരീഫാണ് അതിന്റെ ഏറ്റവും മോശം അവസ്ഥ കണ്ടത്.

പട്‌നയിൽ നിന്ന് 70 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ബീഹാർ ഷെരീഫിൽ ഒരു ഡസനിലധികം കടകളും ഗോഡൗണുകളും അഗ്നിക്കിരയാക്കുക മാത്രമല്ല, 100 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള 4,500 പുസ്തകങ്ങളുടെ ലൈബ്രറിയുള്ള മദ്രസ അസീസിയയും കത്തിച്ചു. അതിനോട് ചേർന്നുള്ള പള്ളിക്ക് നേരെ കല്ലേറുണ്ടായി.

നാലായിരത്തി അഞ്ഞൂറോളം പുസ്തകങ്ങളിൽ അപൂർവമായവയും ബാക്കിയുള്ളവ കോഴ്സ് പുസ്തകങ്ങളുമാണെന്ന് മദ്രസ അസീസിയ പ്രിൻസിപ്പൽ ഷാക്കിർ ഖാസ്മി പറയുന്നു. തീപിടിത്തം കാരണം, കെട്ടിടത്തിന്റെ ഭിത്തികളിൽ വിള്ളലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അതിനാൽ ഇപ്പോൾ അത് നന്നാക്കേണ്ടിവരും.

ഏറ്റുമുട്ടലിനിടെ വെടിവെപ്പിൽ ഒരു യുവാവ് കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.

ബീഹാർ ഷെരീഫിലെ അക്രമ ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ അടച്ചുപൂട്ടി, സെക്ഷൻ 144 ഇപ്പോഴും പ്രാബല്യത്തിൽ ഉണ്ട്, എന്നിരുന്നാലും കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് ദിവസമായി കടകൾ രാവിലെ 6 മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 2 വരെ തുറക്കാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നു. മെഡിസിൻ ഷോപ്പുകൾ ഒഴികെയുള്ള ചില്ലറ വിൽപനശാലകൾ ഉച്ചയ്ക്ക് 2 മണിക്ക് അടയ്ക്കും. വാഹനഗതാഗതം നിശ്ചലമാവുകയും നിശ്ശബ്ദത പടരുകയും ചെയ്യുന്നു. സൈറൺ മുഴക്കിയും കലാപ വിരുദ്ധ സ്‌ക്വാഡ് ഫ്ലാഗ് മാർച്ച് നടത്തുന്നതുമൊക്കെയായി കടന്നുപോകുന്ന പോലീസ് വാഹനങ്ങളുടെ ശബ്ദം മാത്രം.

1981ന് ശേഷം നഗരത്തിൽ ഇത്രയും അക്രമം ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്ന് നാട്ടുകാർ പറയുന്നു. ഏകദേശം 55 വയസ്സുള്ള ഹുമയൂൺ അക്തർ താരിഖ് കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകളായി നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് ഒരു ഹോട്ടൽ നടത്തുന്നു, ഹോട്ടലിനുള്ളിൽ ഒരു ഡെന്റൽ ക്ലിനിക്കും ഉണ്ട്. കലാപകാരികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹോട്ടൽ തകർത്തു. തന്റെ ഹോട്ടലിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചതിൽ ദുഃഖമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നത് 

“എനിക്ക് ചുറ്റും ഹിന്ദുക്കൾ താമസിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇവിടെ സുരക്ഷിതനാണെന്ന് കഴിഞ്ഞ 32 വർഷമായി ഞാൻ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത് . എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ വിശ്വാസം ഇല്ലാതായി. ഹോട്ടൽ നന്നാക്കും, പക്ഷേ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, ”അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു

നരേഷ് കുമാറിന് ഹോട്ടലിൽ നിന്ന് രണ്ട് മിനിറ്റ് അകലെ ഒരു ചെറിയ കട ഉണ്ടായിരുന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹം പെയിന്റ് ജോലികൾ ചെയ്തു. ഇയാളുടെ കടയ്ക്കും സാരമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. കടയ്ക്കുള്ളിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന സൈക്കിളും മറ്റും നശിച്ചു. 1990 മുതൽ താൻ ഈ കട നടത്തിയിരുന്നതായും എന്നാൽ ഇത്തരമൊരു സംഭവമുണ്ടായിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. “രാമനവമി ഘോഷയാത്ര കാരണം ഉച്ചയ്ക്ക് കടയടച്ച് ഞാൻ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. കുറച്ച് സമയത്തിന് ശേഷം എന്റെ കടയ്ക്ക് തീയിട്ടതായി എനിക്ക് ഒരു കോൾ വന്നു, ”അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

കരഞ്ഞുകൊണ്ട് നരേഷ് ചോദിച്ചു, “[പ്രദേശത്തുള്ള] എല്ലാ മുസ്ലീങ്ങളും എനിക്ക് സ്നേഹം നൽകുകയും എന്നെ ചിത്രകാരൻജി എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്യും. ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടും നേരിട്ടിട്ടില്ല. രാമനവമി ഘോഷയാത്രയിലെ അക്രമികൾ എന്റെ ഏക ഉപജീവനമാർഗം തട്ടിയെടുത്തു. ഇനി ഞാൻ എങ്ങനെ ജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകും ?”

സംഘർഷം എവിടെ, എങ്ങനെ ആരംഭിച്ചുവെന്ന് ഇതുവരെ അറിവായിട്ടില്ല, എന്നാൽ സംഭവസ്ഥലത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക പത്രപ്രവർത്തകൻ പറഞ്ഞു, “പല സംഘടനകളും ഘോഷയാത്രയുടെ അകമ്പടിയോടെ ടാബ്ലോക്സുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ രണ്ട് ജാഥകൾ സുരക്ഷിതമായി കടന്നുപോയി. ഇതിനുശേഷം ബജ്‌റംഗ്ദളിന്റെ ഘോഷയാത്ര പുറപ്പെടുകയായിരുന്നു, അക്രമം ആരംഭിച്ചതായി ഞാൻ കരുതുന്നു.

ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അനാസ്ഥയും മുന്നൊരുക്കമില്ലായ്മയും കാരണമാണ് ഇരു സമുദായങ്ങളിലെയും ആളുകൾ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത്. ഘോഷയാത്ര വളരെ വലുതായിരുന്നെങ്കിലും ഒരു ഡസൻ കോൺസ്റ്റബിൾമാരെയും ട്രെയിനി പോലീസുകാരെയും മാത്രമാണ് വിന്യസിച്ചതെന്ന് നാട്ടുകാർ പറയുന്നു.

സംഭവത്തിൽ പോലീസ് പത്തിലധികം എഫ്‌ഐആറുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും 150 ഓളം പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ആവശ്യത്തിന് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വിന്യസിച്ചില്ലെന്ന ആരോപണത്തെ അടിസ്ഥാനരഹിതമെന്ന്  നളന്ദ പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് അശോക് മിശ്ര പ്രതികരിച്ചു .

മാർച്ച് 31 ന് രാമനവമി ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ റോഹ്താസ് ജില്ലയിലെ സസാരമിലും വർഗീയ സംഘർഷം ഉണ്ടായി, മുൻകരുതൽ നടപടിയായി സർക്കാരിന് ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ അടച്ചുപൂട്ടുകയും നഗരത്തിൽ 144 സെക്ഷൻ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

ഭഗൽപൂരിലും രാമനവമി ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ രണ്ട് സമുദായങ്ങൾക്കിടയിൽ കല്ലേറുണ്ടായി. ഗയയിലും വർഗീയ സംഘർഷമുണ്ടായി.

അതിനിടെ ചില ജില്ലകളില് ജാഥയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭരണകൂടം മുന് കരുതലെടുത്തതിനാല് അക്രമം ഒഴിവായി. ഗോപാൽഗഞ്ച് ജില്ലയിൽ, രാമനവമിക്ക് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ജാഥ ദിനത്തിൽ അനിഷ്ട സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ പോലീസ് ഫ്‌ളാഗ് മാർച്ച് സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.
സിവാനിൽ, ഘോഷയാത്രയുടെ തലേദിവസം പോലീസ് ഡ്രോണുകൾ പറത്തുകയും കെട്ടിടങ്ങളുടെ മേൽക്കൂരയിൽ നിന്ന് ഇഷ്ടികകളും കുപ്പികളും നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഘോഷയാത്രയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ 40 ഓളം സിസിടിവി ക്യാമറകളും പോലീസ് സെൻസിറ്റീവ് ഏരിയകളിൽ സ്ഥാപിച്ചു.

സിവാനിലെ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അജ്ഞാതാവസ്ഥയിൽ പറഞ്ഞു, “ഇത്തരം മതപരമായ ഘോഷയാത്രകൾക്ക് മുമ്പ് ഞങ്ങൾ ശക്തമായ മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കും, അതുവഴി സംഘർഷങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനാകും.”

ഈ വർഷം രാമനവമി ദിനത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള ഒരു പൊതു സവിശേഷത മുമ്പെന്നത്തേക്കാളും ജനത്തിരക്കായിരുന്നു. രാമനവമി കാലത്ത് വർധിച്ച ജനക്കൂട്ടത്തെയും വർഗീയ സംഘർഷങ്ങളെയും 2024 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായും തുടർന്ന് ബിഹാറിലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായും ബന്ധപ്പെടുത്തുകയാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ.

ഗയയിലെ മാധ്യമപ്രവർത്തകനായ കാഞ്ചൻ പറഞ്ഞു, “ഞാൻ വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകനായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇത്രയും വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തെ രാമനവമി ഘോഷയാത്രയിൽ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല.”

നളന്ദയിലെ പ്രാദേശിക പത്രപ്രവർത്തകനായ സുജിത് കുമാർ ദി വയറിനോട് പറഞ്ഞു, “വർഷങ്ങളായി ബീഹാർ ഷെരീഫ് നഗരത്തിൽ രാമനവമി ഘോഷയാത്ര നടക്കുന്നു, എന്നാൽ ഇത്തവണ ജനക്കൂട്ടം മുമ്പെങ്ങുമില്ലാത്തവിധം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ അക്രമം പെട്ടെന്നുണ്ടായതല്ല. ഈ അക്രമത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചനക്കാർ തീർച്ചയായും വരാനിരിക്കുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

നളന്ദ ആസ്ഥാനമായുള്ള മറ്റൊരു പത്രപ്രവർത്തകൻ പേരു വെളിപ്പെടുത്താത്ത വ്യവസ്ഥയിൽ പറഞ്ഞു, “ബിജെപിക്ക് അനുകൂലമായ ഒരു വലിയ അന്തരീക്ഷം ഇവിടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. അക്രമം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാമനവമി ആഘോഷങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന സ്ത്രീകൾ ‘മോദിജി കി പോലീസ് ലാവോ ടാബ് ശാന്തി ഹോഗി (മോദിയുടെ പോലീസിനെ കൊണ്ടുവരൂ, അപ്പോൾ മാത്രമേ സമാധാനം ഉണ്ടാകൂ) എന്ന് പറയുന്നത് കേട്ടു.

അക്രമത്തിൽ ബജ്‌റംഗ്ദളിന്റെയും ബിജെപിയുടെയും മൂന്ന് നേതാക്കൾക്കെതിരെ നളന്ദ പോലീസ് എഫ്‌ഐആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു.
ഇത്തവണ ഘോഷയാത്രയിൽ സാധാരണയേക്കാൾ വലിയ ജനക്കൂട്ടമാണ് എത്തിയതെന്ന് സസാരം ആസ്ഥാനമായുള്ള മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ അനുരാഗ് ശരൺ പറയുന്നു. സസാരത്തിൽ ചെറിയ സംഘർഷമുണ്ടായെന്നും എന്നാൽ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ അത് പെരുപ്പിച്ച് കാണിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “ഇത് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ തീർച്ചയായും രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.”

മുതിർന്ന പത്രപ്രവർത്തകനും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകനുമായ ചന്ദൻ ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ചു, “ഇത്തരം മതപരമായ ഘോഷയാത്രകളിൽ, രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി അക്രമ സംഭവങ്ങൾ നടത്തപ്പെടുന്നു, അങ്ങനെ രണ്ട് സമുദായങ്ങളും ഭിന്നമായ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വോട്ടുചെയ്യുന്നു. ഇത് തീർച്ചയായും ബിജെപിക്ക് ഗുണം ചെയ്യും.

എന്നിരുന്നാലും, രാമനവമി ഘോഷയാത്രകളെ രാഷ്ട്രീയത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി പുതിയതല്ല. 2019 ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിന് ഒരു വർഷം മുമ്പ്, ബീഹാറിലെ ഔറംഗബാദ്, നവാഡ, ഷെയ്ഖ്പുര, നളന്ദ, സമസ്തിപൂർ ജില്ലകളിൽ ക്രൂരമായ അക്രമം നടന്നു.

2019 ഒക്ടോബറിൽ ജെഹാനാബാദ് ജില്ലയിൽ ഒരു പള്ളിക്ക് കല്ലെറിയുകയും നിരവധി കടകൾക്ക് തീയിടുകയും ചെയ്തു, സീതാമർഹിയിൽ മറ്റൊരു മുസ്ലീം പള്ളി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. 70 വയസ്സുള്ള ഒരു മുസ്ലീം മനുഷ്യനെ കലാപകാരികൾ കത്തിച്ചു. ഇത്തവണത്തെ അക്രമം, വിദഗ്ധർ വിശ്വസിക്കുന്നത്, മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്തതും വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതുമാണ്.

കഴിഞ്ഞ വർഷം നിതീഷ് കുമാർ എൻഡിഎ വിട്ട് മഹാഗത്ബന്ധൻ സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചതിന് പിന്നാലെ വരാനിരിക്കുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് മത്സരിക്കാനൊരുങ്ങുകയാണ് ബിഹാറിലെ ബി.ജെ.പി. എന്നാൽ ജാതി സമവാക്യം ബിജെപിക്ക് അനുകൂലമല്ല. നിതീഷിന് വോട്ട് ചെയ്യുന്ന ലുവ്-കുഷ് (കുർമി, കുശ്വാഹ) വോട്ട് ബാങ്കിനെ തകർക്കാൻ ബിജെപി ഈയിടെ കുശ്വാഹ എന്ന സാമ്രാട്ട് ചൗധരിയെ സംസ്ഥാന തലവനാക്കി.
മറുവശത്ത്, നിതീഷ് സർക്കാർ ഒരു ജാതി സെൻസസ് ആരംഭിച്ചു, അതിന്റെ ഫലം, സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സംസ്ഥാനത്ത് ബിജെപിയുടെ സാധ്യതകളെ കൂടുതൽ കുറയ്ക്കും. അതുകൊണ്ട് ബിജെപിയുടെ വോട്ട് വിഹിതം വർധിപ്പിക്കാനുള്ള ഏക പോംവഴി ജനങ്ങളെ മതപരമായി ധ്രുവീകരിക്കുക എന്നതാണ്. രാമനവമി ദിനത്തിൽ നടന്ന അക്രമം ആ ധ്രുവീകരണത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയേ ഉള്ളൂ.

കാരണം എന്തുതന്നെയായാലും സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടാനാകില്ലെന്നും ചന്ദൻ പറഞ്ഞു. “സംസ്ഥാനത്തെ സെൻസിറ്റീവ് പോക്കറ്റുകളെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ വിവരങ്ങളും സർക്കാരിന്റെ പക്കലുണ്ട്. എന്നിട്ടും എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർ ഈ അക്രമം തടയാൻ കർശനമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാത്തത്? ഈ അക്രമം നടത്താൻ സർക്കാർ അനുവദിച്ചതായി തോന്നുന്നു, ”അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

പട്‌ന ആസ്ഥാനമായുള്ള മാധ്യമപ്രവർത്തകനാണ് ഉമേഷ് കുമാർ റേ.

ദി വയർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോര്‍ട്ടിന്റെ പരിഭാഷയാണ്‌ അന്വേഷണം  പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്